Socratic Design
Coöperatieve praktijk
Met Socratic Design kunnen we loskomen van gestolde patronen en aannames in het denken over bouwen en over het proces van techniek en uitvoering, waarin het fysieke domein vaak dominant is. Door te vertrekken vanuit de gezamenlijke intelligentie van burgers beginnen we bij een fundamentele vraag: wat is eigenlijk een goede leefomgeving?
Vanuit dit vertrekpunt verschuift het perspectief. In het dialoogproces worden ook burgers uitgenodigd om anders te denken: welk mens- en wereldbeeld ligt ten grondslag aan de manier waarop we ontwerpen en ontwikkelen? Een goed scenario voor een wijk gaat immers verder dan de fysieke inrichting alleen. Het impliceert ook een samenhangende praktijk van welzijn, veiligheid, onderwijs en publieke ruimte.
Om los te komen van blokkades in het huidige denken vertrekt Socratic Design vanuit drie systemische fouten in de manier waarop we vandaag plannen en ontwikkelen, en formuleert het tegelijk een alternatief perspectief daarop.
Verslavende Gedachten
We denken dat we denken, maar doorgaans denken we niet. We herhalen verslavende gedachten. Die zijn geworteld in kindervaringen, opvoeding en onderwijs, religie en politiek. Ze vormen patronen die ons denken en handelen sturen zonder dat we ons daar altijd van bewust zijn. Niet alleen individuen, maar ook overheden en organisaties kunnen gevangen raken in zulke herhalende denkpatronen.
De Kunst van het Luisteren
Men kan vaak niet goed luisteren. In vergaderingen of debatten wordt er regelmatig helemaal niet echt geluisterd naar wat de ander zegt. Terwijl iemand spreekt, wordt er al nagedacht over een reactie of tegenargument. Daardoor ontstaat geen werkelijk gesprek, maar een opeenvolging van standpunten waarin weinig ruimte is voor gezamenlijk denken.
De Metafysische Bol
We denken dat we in de werkelijkheid leven, maar vaak bevinden we ons in een filosofische bubbel van vooronderstellingen die bepalen hoe wij die werkelijkheid interpreteren. Voorbeelden zijn aannames zoals: alleen wat meetbaar is, is objectief waar; de mens is asociaal en egoïstisch; het lichaam is een machine; wantrouwen tegenover burgers is normaal; groei van het BNP is essentieel; bezit is heilig; je moet zo hard mogelijk werken; en een sterke gerichtheid op het individu.
Deze aannames vormen het kader waarbinnen we denken en handelen, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn. In het Socratic Design boek wordt deze filosofische bubbel verder verkend.
